Your search

Repertoires

Results 48 resources

  • El ensayo parte del análisis de la novela “Leviatán” de Paul Auster para reconstruir un contrapunto entre dos formas de concebir una práctica literaria crítica, políticamente comprometida, ligada a diferentes presupuestos acerca del autor, el lenguaje y el lector. A partir del análisis de esas concepciones, se formulan algunos interrogantes que permiten elucidar críticamente las implicaciones de cada posición.

  • En la escena poética de fines del siglo XX, un nutrido conjunto de voces ha vueltoa interrogarse sobre el sentido del binomio literatura-compromiso, reabriendo el debate entorno a un asunto que parecía cancelado por las conquistas democráticas y la condiciónescéptica de la posmodernidad. Se trata de una serie de propuestas que, desde planteamientosestéticos a veces enfrentados, colabora en la elaboración de respuestas, o siquiera deincómodas preguntas, ante las urgencias del espacio público originadas por el nuevo escenariode la globalización, las contradicciones del capitalismo postindustrial y las presioneshomologadoras de la sociedad contemporánea. A la luz de un corpus significativo de poéticas,que postulan modos diversos de encarar las relaciones entre poesía, historia, ideología opolítica, este trabajo persigue aquilatar el significado y los matices que en la coyuntura deentresiglos ha ido tomando la noción histórico-literaria de compromiso. Una noción que, porun lado, se encarna en discursos poéticos retóricamente heterogéneos; y, por otro, acusa unavisible renovación de sus fundamentos teóricos, y de sus ideales formales y temáticos, queautoriza a hablar de un compromiso después del compromiso, al romper con algunas de susclaves más arraigadas e instaurar una quiebra con los modelos históricos más emblemáticos.

  • La poesía está desnuda, siempre lo estuvo, a pesar de su corte de aduladores que nos dicen que solo se engalana con los más absurdos ropajes de su conveniencia. La extensa red de silencios, complicidades y favores que recubren su visibilidad, convertida en producto cultural de las élites, ha hecho imposible la evidencia: la poesía está desnuda y su historia tiene más que ver con la exclusión y el sectarismo, que con el rigor crítico e histórico. Mientras siga en manos de las élites intelectuales, ellas mismas producto de un nepotismo y un clientelismo servil y endogámico, mientras siga disuelta entre los mitos que esa misma élite intelectual sostiene, y mientras siga presa de una investigación crítica perezosa, enrocada en el precedente, la cita y la reproducción de las tesis de los facultados para favorecer la promoción discipular y académica, nunca sabremos qué es lo que ha pasado en nuestras letras. La historia quedará escrita como hasta ahora en función de mandarinatos, redes clientelares muy disciplinadas que tejen auténticas tramas de control e influencia institucional, políticas editoriales y operaciones de promoción de determinados relatos en consonancia con el discurso dominante y, de paso, silencian o barren toda disidencia, toda oposición. Sobre esta contradicción fundamental, la desnudez de la poesía y el exceso de vestuario producido por los que han querido agostarla a su gusto, se ha construido la historia de la poesía española contemporánea. Juicios que defienden los intereses de la familia o la tendencia, constituyendo una especie de egoísmo gregario que sólo protege sus intereses de grupo; unido, paradójicamente, a un fuerte individualismo y egocentrismo a la hora de juzgar la realidad no como lo que es, sino como a uno le parece que es, en tanto guerra por el significado y el control de la palabra, de cara a establecer un discurso totalitario y hegemónico, y la ignorancia de la ideología como un serio obstáculo para interpretar la realidad en la medida que la ideología construye lo real. Sobre estos pilares se construye hoy la poesía española y se impide el conocimiento liberador, pero los mitos y los ídolos no son obstáculos insalvables, más si, a cambio, lo que proponemos es una solución reactiva a unas prácticas amorales y prepotentes.

  • El escenario poético español de los últimos treinta años ha reformulado el compromiso desde distintos ángulos estéticos e, incluso, como una opción inicial que marque toda una producción textual, ajena a la urgencia y la exigencia histórica. Este pequeño giro con respecto a la concepción primitiva del compromiso poético español y el engagement sartreano rompe, sin lugar a dudas, las barreras de la provisionalidad estética en aras de una responsabilidad ética-moral que ya no es opcional, sino que se incorpora como un derecho y un deber del contrato social-poético.

  • Poeta, romancista, cronista, dramaturgo e autor de livros destinados ao público infantil e juvenil, Valter Hugo Mãe (Saurimo, Angola, 1971) é um dos escritores mais importantes do atual panorama literário português. A sua obra, lida em Portugal e no estrangeiro, reconhecida pela crítica especializada mas ainda não suficientemente estudada, solicita cada vez mais, pela sua riqueza e complexidade, um estudo de conjunto. Com este livro, que reúne trinta e oito ensaios de estudiosos da literatura portuguesa, proponho-me contribuir para a divulgação e o conhecimento de uma obra que, já consideravelmente extensa, se distribui por diversos géneros do discurso e alcança por isso um público amplo e diversificado.

  • En las páginas que siguen examinaré algunas consecuencias de la inestabilidad funcional del sujeto poético en la poesía actual, entendido este como algo más que una manifestación morfológica o un distribuidor deíctico que operan en el poema para sustentar una determinada cohesión enuncia¬tiva y discursiva. Esos dos parámetros, en concordancia con lo resuelto previamente por la narratología respecto a la figura del narrador en el relato, resultaron largamente privilegiados por las aproximaciones formal-estructuralista y semiótico-sintáctica al texto poético. Lo fueron, es cierto, en un segmento histórico en el que el propio concepto de poema solía ser más restringido en términos formales, elocutivos y culturales que el hoy comúnmente manejado, quizás por ins¬cribirse aquella coyuntura en lo que Jacques Rancière (2005) ha llamado régimen representativo del arte y de la literatura. En él, por cierto, la postulación desde la propia obra de un sentido de comunidad ética se impone a cualquier movimien¬to emancipatorio, algo esto último que para Rancière es más propio de un segundo régimen de identificación actuante en el terreno artístico, el estético. En correspondencia, el público, la audiencia, quienes leen en aquel primer régimen, se recono¬cerían como espectadores antes que como actores en el espacio material y simbólico por ellos ocupado. Justo por esto nos interesará igualmente la proyección que lo anterior introduce en los planos de la intersubjetividad y de lo público. Si bien, para creer que tal proyección resulte en algún sentido efectiva, o por lo menos real, en cualquiera de los dos regímenes de identificación indicados, no es exigible ya la convicción de que la poesía sea un arma cargada de futuro al modo –referencial, temático, retórico, performativo…– en el que determinados programas literarios e ideológicos próximos al socialrealismo comprendieron el lugar político del poema y en general del arte a lo largo de una buena parte del siglo XX.

  • Este volumen nace con el propósito de producir conocimiento crítico sobre las prácticas poéticas en el espacio público, sus funciones y su eficacia dentro de éste. A la inestabilidad funcional de la poesía y lo lírico en la actualidad se une la noción de espacio público, entendida tanto desde su vertiente conceptual, filosófica y social, como desde su vertiente material, física, ligada a la (re)presentación escénica. Espacios, sujetos e instituciones se redefinen de la mano de esta combinación. Así, la inclusión de la espacialidad en una teoría poética actualizada, la constitución de nuevos sujetos y subjetividades y la identificación de públicos y prácticas en torno a los conceptos de performatividad e intervención constituyen los vectores fundamentales de este libro. Sin acotación de ningún tipo en términos lingüísticos, nacionales o interartísticos, los trabajos aquí recogidos se reparten entre lo teórico-crítico y metodológico, los estudios de caso y las reflexiones en primera persona, teniendo como objetivo último la valoración de la incidencia de la poesía en el espacio público y sus efectos socio-políticos.

  • En una reflexión general sobre los procesos y prácticas culturales emergentes, Wlad Godzich subrayó la imposibilidad de estudiarlos de acuerdo con las categorías hegemónicas y convencionales, para las que en realidad suponen un desafío. La delimitación de la noción de poesía en nuestro tiempo, habida cuenta de su estatus multifuncional e inestable, es una tarea compleja. Refiriéndonos a la hibridación genérica y discursiva podríamos condensar la mayor parte de sus reformulaciones, causadas también por la aceptación de lo popular, lo masivo o lo tecnológico, y por la potencialidad crítica de la subjetividad y el sujeto. En línea con lo señalado por Godzich, tales cambios exigen nuevas perspectivas y metodologías de análisis, que vayan más allá de las derivadas de genologías de base apenas textual. Las poéticas que son objeto de estudio en este libro no serán acotadas en términos lingüísticos, nacionales o interartísticos; de forma correlativa, se presta atención a sistemas de significación no (solo) verbales, al acoger análisis sobre prácticas performativas, grafiti e intervención, poesía fractal o formatos televisivos, privilegiando siempre la investigación de su incidencia como interacción y mediación pública, además de sus efectos socio-políticos.

  • El estudio de prácticas poéticas surgidas de experiencias políticas antagonistas o, en general, vinculadas a los movimientos sociales, muestra la existencia de productos literarios que incorporan modelos, criterios y habitus (Bourdieu, 1992) propios de campos sociales no específicamente literarios. En ese marco puede ser analizada la poesía de Patricia Heras –activista queer de base, escritora inédita y artista ocasional–, que fue víctima de un montaje policial (el conocido como Caso 4F) y de un sistema represivo que la llevaron al suicidio en abril de 2011. Dado que fueron su implicación en el caso y su muerte los factores que desencadenaron la salida a la luz de sus textos literarios (poemas, guiones, diarios y narraciones), primero en el blog Poeta muerta (Putas cárceles de papel) y posteriormente en el libro Poeta muerta (Heras, 2014) este artículo desarrolla determinadas propuestas metodológicas que permiten estudiar los vínculos entre creación poética, antagonismo político y marginalidad social. La tensión público-privado en obras relacionadas con experiencias reivindicativas, los horizontes de eficacia sociopolítica previstos para textos y procesos de este tipo, o los repertorios (Even-Zohar, 1997) y criterios de reconocimiento activados en el caso de Patricia Heras son algunos de los aspectos que merecen un estudio específico.

  • En 1990, Llorenç Barber explicaba nun programa de televisión, Sitio Distinto, como todos os seres humanos levamos un campanario na nosa memoria. O conxunto de badaladas que se produce no noso sistema neuronal e social fai que a vida teña sentido, que teña musicalidade. Porén, o conxunto de badaladas poden derivar nun ruído que deriva en confusión. Isto mesmo é extensible na hora de realizar exercicios memorísticos. Ás veces é o ruído o que non nos permite chegar a un produto que non figura no canon ou tamén nos imposibilita a manexar coa maior autonomía conceptos, ideas ou textos dende os postulados que os orixinan. Isto último é o que pretendemos acometer neste artigo. Escollemos facer memoria dun pasado moi próximo, pero á vez moi afastado por descoñecemento. Para tal finalidade, focalizamos un produto pluridisciplinario: o programa Sitio Distinto, dirixido por Antón Reixa e emitido pola Televisión de Galicia (TVG) en 1990. Con el, contemplamos atinxir dous obxectivos. O primeiro é o de describir e dar a coñecer un produto cultural que define un habitus (Bourdieu, 1992) que se desenvolveu na praxe artística do campo entre a Transición política do franquismo á democracia e o seu asentamento nos anos oitenta.

  • El poeta Jorge Zalamea, el gran traductor del Premio Nobel Saint-John Perse y uno de los últimos poetas de talante épico en Colombia, nos recordaba en su libro La poesía ignorada y olvidada (Premio Casa de las Américas, Cuba, 1965) que “en poesía no hay pueblos subdesarrollados”. Esta tesis cobra vigencia cada vez más en un mundo globalizado e interconectado donde las brechas entre los más ricos y los más pobres son cada vez más grandes. Por eso una certeza se nos confirma como verdad de a puño día tras día en este siglo XXI: nuestros países siguen sumergidos en unas inequidades sociales, económicas y políticas mientras el planeta se calienta y la banca y los mercados dominan la historia y el destino de la humanidad

  • Esta tese de doutoramento pretende nun primeiro momento afondar na historia e análise do grupo poético Rompente, así como no seu contexto social e cultural. A partir deste marco examínase o concepto vangarda e como se desenvolveu no espazo temporal da Transición á democracia e autonomía de Galiza. Desta forma, a dixitalización e establecemento da obra de Rompente en soporte dixital facilitará o posterior estudo e dotará a comunidade investigadora dunha serie de documentos que, en moitos casos, ficaron inéditos ou descatalogados, polo cal o seu acceso era difícil de encamiñar. Estes pretenden focalizar o discurso de vangarda na Transición e na construcción do campo literario galego nesta altura. Así, o marco cronolóxico que abrangue a investigación é o que corresponde ao período de 1975 (nacemento da formación) até 1983 (disolución do grupo). A partir das novas interpertacións verbo da Transición revísase o campo literario galego, especialmente no que atinxe ao xénero lírico, mais dende un prisma socioliterario. Paralelamente, o marco teórico empregado encádrase nas dinámicas sociolóxicas de P. Bourdieu, E. Sanguineti e X. González-Millán. Este modelo de traballo permítenos entender mellor o desenvolvemento do campo, o rol da vangarda como repertorio a camino entre ideoloxía, política e praxe literaria, e tamén para desglosar a historia do grupo Rompente da forma máis exhaustiva posible. A revisión de conceptos chave como literatura nacional, vangarda, posmodernidade ou vangarda posmoderna, historiografía ou desconstrucción forman parte da escrita da tese. Non se busca nesta investigación unha reflexión dende a teoría da literatura destes conceptos. Forman parte do modelo teórico e explícanse en documento anexo, así é como se aportan apuntamentos verbo das dinámicas destes termos e como foron entendidos e practicados neste momento da historia do campo. O grupo Rompente amosou no seu devalar tres tipos de escrita: a) ensaio, b) creación poética e c) performance e produción radiofónica. Desta forma, desenvolveranse dous tipos de análise paralelos. Por una banda imos atender a produción teórica (sempre en cotexo coa teorías contemporáneas e practicadas en campos paralelos), para nun seguinte capítulo entender mellor a praxe literaria emanada do grupo. Atendendo a este último espazo de análise imos destacar tres tipos de texto. En primeiro lugar teriamos o texto poético estrictu senso, no que se analizan os documentos publicados (Crebar as liras, Follas de Resistencia Poética, Silabario da turbina, Triloxía dos Tres Tristes Tigres e A dama que fala), o manifestó Fóra as vosas sucias mans de Manoel Antonio! e tamén aquelas colaboracións illadas en revistas da época. A performance sería a segunda liña de traballo do grupo, da cal daremos conta a partir das análises practicadas por axentes críticos como A. Kaprow ou R.-L Goldberg, pretendendo demostrar como na Transición se deron experiencias vanguardistas que empatan coas dinámicas máis innovadoras na esfera internacional. En último lugar focalizaremos a experiencia radiofónica con Radio Esquimal e aqueles textos inéditos que rescatamos para dixitalizar e dar a coñecer. Estes tamén os imos pór en diálogo con outras experiencias paralelas noutros campos como o traballo desenvolvido por S. Beckett. A nivel xeral, desenvolveranse diferentes interpretacións do fenómeno literario de vangarda e do concepto de ideoloxía. Considero que as teorías da socioloxía da literatura e as dos Cultural Studies poden amosar un rendemento óptimo, xa que se intenciona describir como o grupo Rompente desconstrúe socio-literariamente e ideoloxicamente a vangarda mundial para o campo literario galego.

  • La performance poética que Batato Barea realizó en la presentación de la galería del Rojas, en 1989, para inaugurar la muestra de Liliana Maresca Lo que el viento se llevó colocó en primer plano aquello que Mladen Dolar (2007) denominó como “política de la voz”. El uso paródico que hizo el clown-travesti-literario respecto de la historia de la declamación de poesía estableció diferentes modos de fuga de aquella corporalidad rígida, proveniente de los procesos de homogeneización de la lengua de comienzos del siglo XX y reiterada como emblema del disciplinamiento de los cuerpos durante el período dictatorial. El poema recitado, -“Sombra de conchas” de Alejandro Urdapilleta- y la performance de Batato Barea hacían entrar, a través del repertorio gestual histórico de la declamación de poesía, nuevos posicionamientos sobre la subjetividad, teniendo como horizonte la puesta en primer plano de la teatralidad en distintas artes durante la posdictadura argentina. Paralelamente, junto a la escucha de esta voz paródica, puede rastrearse, en las performances del clown y del grupo Las coperas, un registro ambivalente, que absorbía los tonos imaginarios que la literatura ya había volcado sobre sí para ese entonces.

  • Alanís Pulido, creador de Acción poética, lleva casi dos décadas pintando versos en las ciudades, democratizando la poesía y haciéndola llegar a un público mayor. Su movimiento cada vez cuenta con más adeptos y con más partidarios en diferentes lugares del mundo pero ha logrado mayor impacto gracias a las redes sociales. Aunque se trate de un movimiento centrado en la literatura, le atrae la idea de que algún día sus pintadas se conviertan en un atractivo turístico.

  • Una biblioteca con libros de historia, ilustraciones, colecciones de VHS, cartucheras de DVDs, compilaciones periodísticas, testimonios, revistas literarias, fotografías, grabaciones sonoras, filmes. Un exhibidor de objetos, disfraces, instrumentos musicales, muñecos. Solicitadas en diarios, invitaciones a eventos, reconstrucciones de espacios, mapas de ciudades, circuitos virtuales en 3D. La imaginación es capciosa, ya que aun cuando efectivamente la reproductibilidad técnica hubiera podido hacer una copia y un registro absoluto, la performance tampoco estaría allí. Su ausencia se distingue de la ruina; el acontecimiento no regresa, no simplemente porque haya pasado el tiempo, sino porque no estaba hech para perdurar.

  • El cambio de siglo trajo consigo nuevas posibilidades de acercamiento a la escritura. Desde el traslado de la frontera entre plagio y creación, y la reapropiación y reescritura de textos ya existentes, hasta el amplio abanico de posibilidades desatado por el estallido de las tecnologías comunicativas, la escritura ha dejado de ser el espacio de introspección autoral privilegiado por el romanticismo para convertirse en una experiencia de la comunalidad contemporanea. Los ensayos que componen este volumen se sumergen en el panorama actual de las letras para trazar una geografía siempre móvil y cambiante de sus posibilidades estéticas, éticas y políticas; pues, a fin de cuentas, la escritura no es un monumento arcaico sino la suma de todas sus manifestaciones, viejas y nuevas, y de cada acercamiento, cada lectura y cada interpretación. Índice Gratulabundus. Introducción Necropolítica y escritura. Una conversación. El estado de las cosas y el estado de los lenguajes: una crítica. Cadáveres textuales. El trabajo inmaterial y la resistencia de las vidas asombradas. #escriturascontraelpoder Fichas anamnésicas. I. La desmuerte del autor: David Markson (1927. 2010). II. De las estéticas citacionistas a las prácticas de la desapropiación: escrituras atravesadas en el español de hoy. III. Los usos del archivo: de la novela histórica a la ficción documental. IV. Mi paso por transcrito: planetarios, esporádicos, exofónicos. V. Breves mensajes desde Pompeya: la producción del presente en 140 caracteres. VI. ¿Sueñan las máquinas con el lenguaje del nosotros?: una curaduría. VII. Prácticas de comunalidad contra la violencia VIII. Desapropiadamente: escribir entre/para los muertos. Notas Acerca de la autora Créditos.

  • INTRODUÇÃO / 01 1° Capítulo: Percursos Urbanos na Arte de Rua / 06 1.1 O Berço da Arte de Rua / 07 1.2 Filhos dos Guetos / 12 1.3 Passos para a Fama / 16 1.4 Guerra de Estilos / 18 1.5 A Expansão nas Mídias / 24 1.6 O Mercado do Graffiti / 27 2° Capítulo: 2 Ato Transgressor: O Artista na Rua / 32 2.1 O Risco Vale a Pena / 33 2.2 “Declare o Seu Amor à Cidade, São Paulo 450 anos” / 34 2.3 Caminhos na Contramão / 38 2.4 XARPI, Profissão Perigo / 42 2.5 A Pixação pela Porta da Frente / 50 2.6 Escrita Urbana / 57 3° Capítulo: 3 Circuitos Locais / 60 3.1 Graffiti Made in Brasil / 61 3.1.1 Artistas do Graffiti / 64 3.2. O Graffiti com Sotaque Carioca / 70 3.2.1. Graffiti de Periferia / 75 3.3. Antídoto Contra a Pixação / 77 CONSIDERAÇÕES FINAIS / 84 APÊNDICES / 90 Circuitos Locais - Galeria de Fotos / 91 REFERÊNCIAS BIBLIOGRÁFICAS / 102 *** Resumo Este estudo tem como objetivo contribuir para a compreensão da origem das intervençõesurbanas através do grafite contemporâneo, sua expansão no Brasil e de que forma aporta aocircuito das instituições oficiais da arte. Orientamos o escopo de nossa pesquisa no sentido deacompanhar a expansão do fenômeno do grafite como arte de rua no Brasil desde anos 1970 até o presente momento; o processo de crescimento dos dois vieses do grafite (pichação egrafite) nas cidades de São Paulo e Rio de Janeiro; de que forma o grafite se consagra comoum novo gênero artístico junto ao circuito institucional; e como o ensino do grafite vem sendovinculado a projetos sociais. Partindo desse recorte recorremos à análise da origem desse movimento nos Estados Unidos; a expansão da pichação nas grandes cidades brasileiras apartir de um contexto urbano, e o grafite como uma expressão juvenil que se impõe nessecenário; assim como aspectos e características da pichação em São Paulo e os processos demidiatização e hibridação cultural. Partindo de uma pesquisa documental, bibliográfica e decampo, buscou-se verificar as diferenças e contrastes entre a pichação e o grafite; quais osmétodos de intervenção, técnicas, materiais e estilos; a análise histórica dos artistas pioneiros no grafite na década de 1970 em São Paulo; assim como, o início do grafite no Rio de Janeironos anos 1980. Por fim, procurou-se entender o propósito de iniciativas que visam a oferta decursos e oficinas de grafite em projetos destinados aos jovens de comunidades de baixa rendano Estado do Rio de Janeiro. Abstract This study aims at contributing to an understanding of the origin of the urbaninterventions through the contemporary graffiti, its development in Brazil, and how itcontributes to the circuit of the official institutions of Art. We have decided to carry out ourresearch in order to monitor the expansion of the graffiti phenomenon as a street art in Brazilfrom the 1970s up to the present time, the process of the growth of the two types of graffiti(writings and picture graffiti) in São Paulo and in Rio de Janeiro; how graffiti has establisheditself as a new artistic genre within the institutional circuit; and how the teaching of graffitihas been connected to social projects. Considering the information collected, we have done ananalysis of the origin of this movement in the United States; the expansion of the graffiti inbig Brazilian cities from an urban context, and the graffiti as a youth expression which hasimposed itself in this scenario; as well as aspects of the writings ( pichação)in São Paulo, andthe processes of mediatization and cultural hybridization. From a documental, bibliographicaland field research, we have attempted to point out the differences and contrasts betweenwritings and picture graffiti; which were the intervention methods, the techniques, thematerials, the styles; the historical analysis of the pioneer artists in the 1970s in São Paulo; aswell as the beginning of graffiti in Rio de Janeiro in the 1980s. Finally, we have tried tounderstand the purpose of the initiatives which aim at offering courses and workshops aboutgraffiti in projects for young people from low-income communities in the state of Rio deJaneiro.

  • He is the outlaw who has been dragged reluctantly, but relentlessly, ever closer to the art establishment. He is the artist who mocked museums and art galleries alike. Yet he chose to mount his first major exhibition in one of the crustiest museums imaginable – amidst the stuffed animals and the antique pianos of Bristol City Museum and Art Gallery – and made a huge success of it. When, in 2010, Time magazine selected him for its list of 100 most influential people in the world, along with the likes of Barack Obama, Apple’s Steve Jobs and Lady Gaga, he supplied a picture of himself with a paper bag (recyclable of course) over his head. For he is an artist unique in the twenty-first century: famous but unknown. He claims he needs this anonymity to protect himself from the forces of law and order. This was true in the past, but at this stage in his career most cities would welcome a new Banksy on the wall. The argument would be how best to preserve it, not how to lock up its creator. This book does not attempt to unmask him. Tales of scuttling around his home town of Bristol trying to convince childhood friends to reveal his identity would not make for very interesting reading. More important is the fact that fans, followers and even those who are just vaguely aware he exists, don’t want to know who he is. The New Statesman critic who derides it all as ‘ostentatious anonymity’ is very much in the minority. We all enjoy the mystery of the man who has somehow managed to get himself described as ‘Robin Hood’ even though he is hardly robbing the rich to feed the poor. What this book does do, however, is to follow his upward spiral from the outlaw – just one of many – spraying the walls of Bristol in the 1990s to the artist whose work commands hundreds of thousands of pounds in the auction houses of Britain and America. The outsider who has become an insider.

  • Introduction The experiences of democratization in Latin America and Eastern Europe in the 1980s and early 1990s brought attention to the forces of civil society as key actors in the demise of authoritarian rule (O’Donnell and Schmitter 1986; Cohen and Arato 1992; Bernhard 1993; Linz and Stepan 1996). More recent literature questions the inherently pro-democratic character of civil society activism (Warren 2000; Armony 2004; Jamal 2007). In both lines of argument, societal associations or social movements are at the core of the inquiry. However, Hirschman’s category of “voice,” which encompasses as much articulation of discontent as it does actions of protest (Hirschman 1970), reminds us that for civil society activism to evolve, something fundamental is necessary: an arena in which voices can be raised and heard and in which government and society interact. The question of civil society, thus, is intrinsically linked to the conditions, contours, limitations and possibilities of communication, media and the public sphere. Ever since the term “Facebook revolution” (Smith 2011) was coined for the social mobilizations that led to the downfall of the Mubarak regime in Egypt, this link between communication, civil society activism and democratization has received great media attention. However, most of this attention focused on the mobilizing potential of the digital media at the moment of rupture. This chapter takes a contemporary perspective as it seeks to contribute to our understanding of the Internet’s impact on civil society dynamics in a non-pluralist context through a diachronic comparison. Based on an empirical study of the Cuban case, the argument is as follows. Prior to the entry of the Internet, the civil society debate centered around the quest for higher degrees of autonomy for associations and institutions within the framework of the state-socialist regime. In contrast, the new media enabled the emergence of a new, less state-dependent type of public sphere; as a consequence, the civil society debate has become increasingly centered on the assertion of individual citizenship rights within andvis-à-vis the state. The reformist civil society quest of the pre-Internet period failed in part because of its character as behind-the-scenes-struggle, shielded from public view, which impeded a broader mobilization of protest when the state decided to rein in the incipient push for civil society. In contrast, the current drive for civil society indeed finds strong public repercussion; for its democratizing potential to come to fruition, the crucial fault-line is to connect web-based voice to public debate and social action in the country’s physical off-line environment. By taking Cuba as object of empirical analysis, this study selects a case with a particularly thorough form of authoritarian hold over the public sphere: a formal monopoly of the Cuban state on mass media, established in the historic experience of twentieth-century state-socialism and upheld even two decades after the fall of the Berlin Wall. At the same time, Cuba is strongly exposed to transnational influences and a transnational articulation of voice, due to a large number of emigrant and diaspora communities that remain highly attached to their country of origin (Fernández 2005). The approach chosen to analyze the impact of the Internet on state-society relations is through a diachronic comparison of the Cuban development in two distinct periods: the pre-Internet period, i.e., Cuba in the early to mid 1990s, when the Cold War alignment had already become history but web-based technologies did not yet have a major presence on the island; and more than a decade later, since the mid to late 2000s, when web-based media had made their entry on the island. Formal data on Internet access and use are scarce and unreliable. For 2009, the Cuban Ministry of Informatics and Communications gives the figure of 1,450,000 Cubans, or 12.7 percent, as “Internet users” (ONE 2009)1 without specifying the precise uses this number includes. The figure certainly should not be mistaken for access to the World Wide Web, which remains severely restricted. Instead, the figure most probably includes all Cubans with some kind of (even if only sporadic) access to closed domestic networks or with access to e-mail services. At the same time accounts are shared and, as for other goods and services, also Internet access has a black market side that escapes official statistics. Moreover, Internet content “travels” by USB stick also to many who do not have access themselves. For both these periods, the study relies on the analysis of numerous primary documents, as well as newspapers and secondary literature. In the case of the post-Internet phase, in addition to the above, documents published on the web have been a primary source of analysis. While some authors link issues of civil society and Internet voice merely to the political opposition, this chapter does not limit its focus to this divide but analyzes as much societal actors working within the established institutions of the socialist state as well as those outside of it. In both periods under scrutiny field trips to the island were undertaken in which actors from a broad range of positions were interviewed. While these interviews are not cited directly due to political sensitivities, they provide an invaluable background for the trends described.

Last update from database: 10/28/24, 4:45 PM (UTC)

Explore

POEPOLIT

Period